Als eerst valt de vanzelfsprekendheid op. Al op zijn debuut-ep zingt de Nederlands-Marrokaanse singersongwriter Kashmere Hakim zijn liedjes met een opvallend soevereine bedachtzaamheid. Dat niet alleen. Ook die liedjes zelf moeten klinken zoals ze klinken. De uitvoering is in alles sober, de zang zonder decoratie. In niets klinkt een poging tot verschuilen. Dit is wat zijn moet.

Bij aanvang van ‘The Hillsinger EP’ klinkt Hakim als een jonge tegenvoeter van Bob Dylan, vooral door het ‘zingzeggen’ en tokkelend gitaarspel. Opener ‘Free people’ doet in de eerste maten ontegenzeggelijk denken aan ‘Girl from the north country’ van de vroege Dylan. Maar luisterend naar andere nummers, vooral ook op andere plekken op het internet – OngekendTalent, MySpace, YouTube – blijkt de zanger breder geïnspireerd: lieflijker, ingetogener, bezonkener.

Maar in alles wat tot dusver van Kashmere Hakim te horen valt, klinkt het onmiddellijke bestaansrecht van zijn liedjes door. Dat is knap. Het is een effect dat voor een groot deel volgt uit de timing van zijn zang, het ritme van zijn zinnen, de autonome cadans ervan. Dan mag de gitaar ergens wat vals gestemd zijn, dan mag hij soms onverstaanbaar binnensmonds zingen. Maar het is ook de rust, de net-niet-onthechting die de debuut-ep van Hakim zo goed maakt. Hij is observator in dat klassieke vak van singersongwriter.

In een bepaald opzicht heeft postrock veel weg van klassieke muziek: het kan erg lastig  zijn woorden te vinden voor wat je hoort. De verleiding is daarom groot om beelden uit de natuur op te roepen: een soundscape als een weids vergezicht, een gitaareruptie als een plotselinge onweersbui, een onverwacht rustmoment als een opklaring aan de hemel.

Misschien dat het daarom wel zo lang geduurd heeft om de verdiende aandacht te geven aan TravelSunnySamsara, het soloproject van gitarist Chris Draaijer van de Eindhovense stoner&postrockband Hijos de Mayo. Dat de muziek, die hij heeft opgenomen in een productiehok met de bescheiden naam ‘herriekamer’, kwaliteit heeft is zonneklaar (!). Maar hoe dat te verklaren.

Zelf zou ik postrock omschrijven als een genre waarin de gitaar de voornaamste verteller is. Niet op hoge toon, maar aanvankelijk weifelend, om daarna steeds zelfbewuster de stem te verheffen. Chris Draaijer lijkt voornamelijk bezig te zijn met een reis; een reis door India, getuige songtitels als Along the Yamuna River en Mapusa Road en de Indiase drone in NowMakeGood. En wat te denken van het woord ‘Samsara’, dat blijkbaar verwijst naar de boeddhistische en hindoeïstische cyclus van dood en wedergeboorte.

Zo exotisch als die verwijzingen wordt het niet met TravelSunnySamsara. Dat is jammer. Draaijer verwijdert zich niet van de conventies van de postrock: repetitieve gitaarpartijen, die laag voor laag worden opgebouwd naar een meer of mindere climax. Maar erg mooie momenten zijn er ook: de eenzame opening van slotnummer Les Machines Sont Fatiguees tegen de achtergrond van het geluid van een opstartende raket, de gitaren die om de meest desolate tonen strijden aan het slot van Nightswimming (In Backwaters) en de voorzichtige lagen muziek in Forests On Mountains. Al die oplichtende momenten zijn gratis te downloaden.

Het valt pas op na een tijdje geluisterd te hebben naar debuutalbum Razorblade Lemonade van de Haarlemse gitaarband Heist: frontman Alex Krottje heeft een eigenaardige kwaliteit. Met zijn wat lijzige frasering klinkt zijn band soms slomer dan deze is. Hij haalt voor het gehoor het tempo omlaag.

Dat is goed, want die eigenschap geeft de in wezen traditionele hardrock van Heist een eigenzinnige nasmaak. Bij de eerste draaibeurten van het debuut van Heist is vooral een band te horen die degelijk wil laveren tussen de grunge van begin jaren negentig en de nu metal van de eind jaren negentig. Het volvette, hechte geluid is onberispelijk, al vallen de drums wat weg. Zonder ruggesteun van een label is de plaat eigenhandig geproduceerd. In New York werd Razorblade Lemonade vervolgens afgemixt.

Moeilijker kan het zijn groter te groeien dan die gedegenheid. Zanger Alex Krottje belichaamt die moeite. Hij heeft een goede timing, zijn zang is aangenaam luchtig, de melodielijnen zijn trefzeker. Maar hij vliegt nergens de bocht uit. Die spanning blijft ver weg.

Brein achter de band is gitarist Thijs van der Klugt. Zijn spel is vol en op een fijne manier hoekig. Maar als de band teruggeschakelt en de distortion zwijgt, zoals verderop in het openingsnummer Chocolate of het grootse Lies On Display – want Heist heeft ook een introspectieve kant – was meer muzikale verbeeldingskracht van hem een pluspunt geweest.

Het debuut van Heist, dat in het verleden in het voorprogramma stond van Keith Caputo, had dus meer kunnen sprankelen. Maar Razorblade Lemonade is een fijn debuut, vooral omdat de band zich niet op een goedkope manier door het hardrockgenre slaat.

Aan het eind van de plaat, wanneer Green Lizard-frontman Remi Tjon Ajong een gastrolletje vervult in You’re A Mouthful, wordt duidelijk hoe het ook had gekund. Vooral tekstueel is Ajongs agressie geforceerd: ‘Your eyes they speak a hundred lies / you draw your shit over the dotted lines / and hope to god that we just keep on buying.’ Het is niet meer dan een kort moment, maar ook zoiets toont aan dat Heist met dit debuut eigenlijk al veel achter zich heeft gelaten.

Zelden heb ik een gitaarband gehoord die zo’n stevig patent heeft op de ‘teenage angst’ van het Hollandse schoolplein: de middelbare school-schmerz die ongetwijfeld iedereen tussen zijn 13e en 18e weleens overvalt. Aan het begin van debuutplaat This is not romantic van de Meppeler band I Kissed Charles zit zangeres Charlot Henzen thuis gebogen over haar wiskundesommen. ‘I’ve got to focus on my schoolwork, you are bouncing in my head’, zingt ze in openingsnummer ‘People come but lovers go’. Waarna algauw een geëxalteerd refrein uitbreekt, volgepompt met synthesizerklanken en hemelbestormende drumroffels.

I Kissed Charles treft precies de kern van de hedendaagse adolescentie, waarin zowel alles ironisch is als de ironie volledig ontbreekt. De overvloedige synthesizers in het bandgeluid en de luipaard-legging van de frontvrouwe zijn heus tongue-in-cheek, maar de droefcatchy refreinen en het lyrische zelfmedelijden worden met de overgave gebracht die doorgaans slijt bij het ouder worden.

Toch is This is not romantic voor alle leeftijden een aanstekelijke plaat. Erg belangrijk is het onaflaatbaar stuwende drumwerk van Marco Muhring. Maar ook de zang van Charlot Henzen, die in deze opnames veel krachtiger klinkt dan live, is begeesterend. Prijsnummer is eerste single Over Before It Had Started Yet: het juiste repetitieve keyboard-riffje van Henzen, de pulserende bassdrum van Muhring en fantastisch klassieke gitaarbreaks in het refrein. Gaandeweg de plaat benaderen de songs dit ideaal steeds minder. Maar de opwinding en het plezier van de eerste helft van het album blijven bij.

Aan zelfinzicht hebben ze geen gebrek bij de Excitors, getuige de bandnaam. De energie en de onstuimigheid die het debuut Sexcitorsexcit laat horen, is de grootste troef van de gitaarband uit Den Haag. Dan hebben we het niet over pretentieloze pretpunk, maar over geëxalteerde rock die het hele idioom van het genre aanwend om het enthousiasme te kanaliseren: onvervalste poprockrefreinen, een coupletje ska, een hardrockende terzijde, een paar minuten singer/songwriter, een synthesizerexperimentje uit de jaren tachtig. De bandleden struikelen haast over het dozijn wisselingen per nummer.

Aan bewijsdrang ontbreekt het niet, dat maakt de plaat van de Excitors bijzonder sympathiek. Maar met zo’n veelzijdige taakopvatting is een bindmiddel essentieel. Daarin voorzien de vaak heerlijk droge drums van Jimmy van den Nieuwenhuizen (op het podium vervangen door Tony Peroni Jr.). Ritmisch gebeurt er nogal wat, maar hij hecht alle bestanddelen vakkundig af. Het was daarom een goede keuze van de band om het grootste deel van het opnamebudget in de drums te steken. Zonder die basis was de band misschien niet overeind gebleven.

Al gaat de sneer in de stem van frontman Mauro Molenaar eveneens overal doorheen. Zijn timing is misschien niet perfect en hij moet hard werken, maar uiteindelijk lukt het hem de volumineuze rock op het debuut van de Excitors de baas te blijven. Begeesterend zijn ook de vaak meerstemmige, half geschreeuwde refreinen. Minder geslaagd zijn de geregeld onzuivere achtergrondvocalen. En wat te denken van de alomtegenwoordigheid van de keyboards. Een liedje als Doorstep krijgt er een welkome mysterieuze weerklank door, maar vaker klinkt de plaat onnodig gedateerd. Terwijl de Excitors zo fris van geest zijn.

Speelt lokaliteit in de popmuziek nog een rol van betekenis? Dankzij globalisering en communicatiedrift is geografie niet meer dan een curieus detail in de biografie van een band. De popjournalist doet in een hang naar folklore haar best IJsland te koesteren als eiland van eigenzinnigheid, Glasgow als thuisbasis van flegmatieke indiepop en Brooklyn als geboortekamer van experimentele rock. Maar is dat niet gekoketteer met een voorbije wereld?

Vragen van die aard dringen zich op wanneer Never be scared / Don’t be a hero, de nieuwste plaat van de Amsterdamse band Moss, opstaat. De besprekingen zijn terecht alom lovend: het album laat een hecht klinkende, eigengereide gitaarband horen. Debuut The long way back (2007) speelde veel nadrukkelijker leentjebuur bij Grote Pophelden uit het verleden.

Maar het voornaamste onderscheid lijkt van geografische aard. Dan doel ik niet op frontman Marien Dorleijn, die naar verluidt dit jaar van Amsterdam naar Utrecht verhuisde. Moss leek zich twee jaar geleden muzikaal te hebben gevestigd aan zowel de Amerikaanse westkust als het noordoosten van Engeland (Liverpool). Anno 2009 heeft de band de VS niet meer verlaten, maar heeft ze Californië verruild voor de binnenlanden, richting oostkust: Nebraska, Kentucky, South Carolina.

Ergens in deze uithoeken moet Moss, al repeterende in een Amsterdams oefenhok, de roots-invloeden van de laatste plaat hebben opgedaan. En die weemoedige, maar puntige gitaarrock, die ook te horen is op Never be scared / Don’t be a hero, die moet toch van noordwaarts komen? Die moet zijn wieg toch hebben in de staat Washington? Sinds de grunge daar is uitgewoekerd, staan er bedeesdere, maar gloedvolle bandjes beurtelings op.

De vraag is hoe lang de popliefhebber nog een wereldkaart aan zijn muur moet hebben hangen om de muziek waarnaar hij luistert te duiden. De aardrijkskunde van de popmuziek lijkt alleen in gedachten nog levensvatbaar. Alle windstreken bevinden zich in het repetitielokaal.

Bas Grasmayer heeft namelijk een paper uitgegeven waarin hij 5 artiesten onder de loep neemt als het gaat om het gebruik van nieuwe media ter promotie van een release. Natuurlijk, Nine Inch Nails en Radiohead komen aan bod, maar ook minder breed besproken campagnes.Waar zijn paper echt meerwaarde biedt, is het feit dat hij elke campagne toetst aan een aantal trends die hij vooraf gedefinieerd heeft, namelijk:

• Digitalizatie: het digitaal kunnen verspreiden van je product
• Centralisatie en decentralisatie: het internet als verzamelplek, maar tegelijk spreiding over losse (sociale) netwerken
• Premiums: exclusieve pakketten versus gratis downloads
• Buzz: het gebruiken van internet om je verhaal te laten rondgonzen

In de paper lees je onder andere hoe Groove Armada maar matigjes gebruik maakt van deze trends. Concluderend maakt Bas de balans op

Do’s:

• Geef een reden tot kopen: zorg dat wat je verkoopt (aanzienlijk!) meer waard is dan een mp3′tje
• Freemium: overweeg om eerst gratis weg te geven en later met een (beter) tastbaar product te komen
• Denk in pakketten: combineer verschillende items in je product, waardoor het meerwaarde krijgt
• Buzz: maak de toegang tot je werk laagdrempelig, zodat mensen enthousiast worden. Deze mensen zijn in latere stadia erg waardevol
• Co-branding: zoek partners op die een publiek bereiken wat jij moeilijker bereikt. Zorg ook dat jij de partner wat kan bieden (Groove Armada werkte bijvoorbeeld samen met Bacardi)

Dont’s:

• Zonder overtuiging: wees er 100% van overtuigd dat je dit wilt. Niets is zo teleurstellend als een artiest die halvewege terugkrabbelt
• Onnodige media inzetten: als het gewoon via facebook kan, maak dan niet je eigen facebook (Groove Armada verkeek zich hier op)
• Betaling verwachten voor iets wat ook gratis te krijgen is

Wat mij betreft een goed set handreikingen om aan vast te houden. Sowieso zou ik iedere muzikant van harte aanraden om dit boekwerkje (slechts 20 paginas – vlot geschreven) door te nemen ter inspiratie.

Nu ben ik erg benieuwd: wie van de lopend vuur lezers heeft uit eigen hand voorbeelden van geslaagde of minder geslaagde acties? Heb je ooit met je band een hyves-campagne opgezet? Misschien een show laten adverteren op facebook? En hoe zie je daarin deze trends en conclusies terug?

Het gaat me niet om de ‘grote vissen’ in het verhaal – daar wordt al genoeg over geschreven. Ik wil juist weten wat de ervaringen van, excusez le mot, kleinere artiesten zijn. Laat maar komen!

De komende maand zal ik onderstaande roadmap punt voor punt toelichten, met praktijkvoorbeelden erbij.

• Social Media?
  • Wat is het nou precies?
  • Case studies: wie maken er al goed gebruik van?
• Gebruik van Social Media: de basics
  • Converseer
  • Wees centraal
  • Wees persoonlijk
  • Wees continue
  • Luister naar je fans, leer van ze
  • Leer je fans tools te gebruiken
• Mogelijkheden om meer uit Social Media te halen
  • Lees je statistieken
  • Lange termijn relaties aangaan met de ‘top’ van je fans
  • Vind opinieleiders en geef ze een reden om jou leuk te vinden
  • Geef dingen weg
• Toekomstmuziek: kansen voor muziek en Social Media?
  • aggregeren
  • Maak gebruik van kruisbestuiving
  • Wees mobiel
  • Widgets en apps

De invulling hiervan staat natuurlijk open voor discussie. Heb je ideeën voor een case study (ik heb er zelf al wat) ? Mis je iets? Sla ik ergens de plank volledig mis? Laat het weten in de comments.

Vanavond was te gast: Cloudmachine. Achter de oren is geen nattigheid meer te vinden bij deze mannen. Recentelijk lanceerde ze hun derde CD. De eerste persreacties zijn lovend.

We hebben een mooi programma samengesteld, denken we:

13:00Opening en Welkom door Ronald van den Hoff

13:20Introductie door Guido van Nispen

13:30Hoe zit online auteursrecht in elkaar? Arnoud Engelfriet

14:30Wat kun je wel en niet met Buma Stemra? Mars Mertens/Matthijs Bobeldijk

15:30Wat kun je wel en niet met Creative Commons? Björn Wijers/Maarten Brinkerink

16:30Panelgesprek onder leiding van Guido van Nispen

17:30Afsluitende borrel

Interesse? Geef je dan snel online op!

Bovenstaand knipsel uit één van mijn favoriete webcomics illustreert een verandering die gaande is in de muziekwereld: het traditionele model waarin een artiest albums opneemt, verkoopt en live uitvoert lijkt steeds minder vanzelfsprekend te worden. Ontwikkelingen in het gebruik van internet leiden er (mede) toe dat traditionele manieren van promotie, verkoop en contact met liefhebbers, ‘fans’ steeds minder effect lijken te hebben. Het paradigma is aan het verschuiven.

Ik wil graag ontdekken hoe deze ontwikkelingen benut kunnen worden, in het belang van zowel artiest als muziekliefhebber. Waar liggen kansen voor sociale media?

Om de serie af te trappen: het gratis aanbieden van muziek wordt door steeds meer artiesten gezien als promotiemiddel: laat je emailadres achter en download een exclusieve track. SMS ‘…. aan’ naar 7777 en ontvang een gratis ringtone. Een mooie manier om aan je fanbase te werken natuurlijk. Echter: sommige artiesten kiezen ervoor om al hun muziek ter download aan te bieden (ik noem een Coldplay)

Ik vraag mij af: hoe effectief is deze manier van fanbase winnen? En belangrijker: hoe maak je onderscheid tussen ‘promotie’ (het gratis weggeven) en het daadwerkelijk verkopen van je muziek? Waar ligt de grens hiertussen? Je ervaringen en suggesties zijn welkom in de comments.

(afbeelding some rights reserved [CC-A-NC]: www.dieselsweeties.com)

Deze post over geloofwaardigheid deed me denken aan dit gesprek wat wij een paar maanden terug met Paul Bay (ex Levi Strauss Europe) hadden. Hij merkte toen terecht op dat waar brands bij artiesten warm voor lopen hun geloofwaardigheid is. Afgezien dat je eigen geloofwaardigheid een belangrijk onderdeel is om erkenning voor je werk te krijgen is het ook een asset om eventueel je rekeningen mee te kunnen betalen. Grote merken willen geld verdienen met hun producten. Zij kunnen niet buigen op geloofwaardigheid zoals artiesten die plegen te hebben. Dit omdat artiesten, althans sommigen, hun ding in eerste instantie niet voor het geld doen maar omdat ze wat te vertellen hebben met tekst en/of muziek. De geloofwaardigheid die artiesten hiermee opbouwen is iets wat bij commerciële bedrijven altijd zal ontbreken.

Begrijp me niet verkeerd. Ik wil hier niet zeggen dat je je geloofwaardigheid moet inruilen tegen geld. Maar als je brands die bij je passen een podium biedt hoeft dit helemaal niet ten koste te gaan van je geloofwaardigheid maar zou je er wel wat aan kunnen verdienen.

Goede voorbeelden van je geloofwaardigheid te gelde maken zijn Alamo Race Track en LPG. Beide hebben tegen betaling een nummer afgestaan voor gebruik op TV. Een nummer van Alamo Race Track is gebruikt in de (commerciële) tv-serie Greys Anatomy en een track van LPG is door Nokia gebruikt voor een tv-commercial. Beide voorbeelden leverden geld en naamsbekendheid op zonder dat dit ten koste is gegaan van hun goede naam. In beide voorbeelden paste het gebruik van de muziek bij wie ze als band zijn en is er geen enkele reden om het niet nog een keer te doen. Daarnaast kunnen ze nog steeds als een geloofwaardig artiest de wereld proberen te veroveren.

Verkoop je ziel niet aan de duivel want dan heb je geen geloofwaardigheid meer. Maar waarom zou je niet met je authenticiteit wat bijverdienen zonder dat je deze kwijtraakt?

Dit komt voor mij natuurlijk niet uit de lucht vallen. Ik ben zelf een groot fan van ‘bijzondere optredens’. Een show waarvan je merkt dat de artiest niet alleen goed begrijpt wat hij of zij wil uitstralen maar dit ook effectief heeft gebruikt om de show als geheel tot een onvergetelijke ervaring te maken. Maar hoe doe je dat?

Uiteraard is het belangrijk om jezelf en je doelgroep goed te begrijpen. Met je onversterkte ukele een Metal publiek bespelen is misschien 1,5 seconden grappig maar niet een hele set. Probeer je show daarom vooral als een soort script op te stellen, met een begin, een duidelijk einde en een spanningsboog. Vertel je verhaal. Met dien verstande dat een show van de plaatselijke boerenrock band waarschijnlijk niet heel veel baat heeft bij een narratief karakter, maar dat terzijde.

Een interessant voorbeeld is een optreden in bijvoorbeeld een lege kerk. Om een dergelijk optreden tot een goed product te maken is het niet voldoende om de plek zelf en de akoestiek als enige bijzondere elementen te maken. De performance zal veel sterker zijn als de muziek, de locatie, en het publiek elkaar versterken. Om dit te doen zul je eigenlijk een soort theater moeten willen maken waarbij je gebruik maakt van extra elementen om de ervaring van de locatie te versterken. Er moet dan ook een heus script gemaakt worden van wat wanneer precies gebeurd. In dit script kan er per nummer worden gekozen voor een bijzondere gebeurtenis die in de lijn van dat nummer ligt. Op deze manier wordt het publiek op verschillende manieren betrokken bij de show. Als het publiek begrijpt dat ze zelf ook onderdeel zijn van het slagen van een avond, dan zal dit de uiteindelijke ervaring van de avond versterken.

Dit is uiteraard een voorbeeld. Ik stel niet voor de we allemaal in een lege kerk moeten spelen. Voor Gothic bands vind ik dat sowieso een beetje een cliché. Ik denk dat het een essentieel onderdeel is van de naamsbekendheid van een band als de optredens meer zijn dan alleen de liedjes spelen. Als je meer doet dan dit zal het publiek veel eerder geneigd zijn een bepaalde connectie te krijgen met je muziek en je daarom te willen volgen. Hoe eenduidiger en concreter je product, des te beter zullen luisteraars zich persoonlijk aangesproken voelen. Dat is het begin van een loyale groep luisteraars, en die moet je toch echt hebben.

Lees meer en teken de petitie hier : http://www.popronde.blogspot.com

Ik kreeg plots het idee iets kritisch te zeggen over leuke plannetjes maken met je fijne bandje. Uiteraard is dit een positief iets en is een plan altijd het begin van toffe acties. De keerzijde hiervan is echter het blijven hangen in de planfase. Dagdromen kunnen we allemaal en zeker mensen in een band zijn volgens mij heer en meester in dagdromen. Waar zit dan de kritieke grens tussen plan en actie? 

Als muzikant moet je plannetjes maken. Als je plan is om gewoon een keer per week bier te drinken in de oefenruimte dan moet je dat doen. Als je plan is om ooit een keer op Lowlands te staan, dan moet je dat doen en niet alleen bier blijven drinken. (alhoewel je uitstekend bier kan drinken op Lowlands). Dus ambitieuze plannen maken en kijken hoe ver je ermee kan komen. Om Andrew Dubber te citeren “Aim for the moon. And if you miss the moon you’re still gonna be close to the stars” Geen probleem grote plannen maken. Het nadeel is echter dat hoe groter je plan, hoe groter de stap is om deze uit te voeren. Als je besluit om op Lowlands te spelen zul je echt veel moeten doen, veel mensen moeten spreken, veel moeten regelen. Dingen gaan helaas niet vanzelf.

Maar waarom zou ik hier moeilijk over doen? Uiteraard maak ik zelf ook altijd plannen. Zoveel eigenlijk dat het altijd bij plannen blijft. Als band bedenk je zo binnen je eigen gebied een plan dat het uitvoeren ervan eigenlijk een soort bijzaak wordt. Bovendien is de uitvoer vaak niet in overeenstemming met met het oorspronkelijke idee. Is dat erg? Ik denk van niet. Het hangt er van af hoe schaalbaar of flexibel de ideeën zijn. Het kan goed zijn om jezelf een jaarplanning voor te leggen. Het kan ook goed zijn om een belangrijke show te plannen, die uit te voeren en aan de hand daarvan de gecreëerde mogelijkheden verder uit te buiten.

Voordeel van de eerste optie is dat je ver van tevoren kan plannen. Het nadeel hiervan is, dat je dus niet zeker weet of alles dat zo strak gepland is ook zo gaat lopen. Muzikanten zijn nou niet bepaald de mensen die als eerste een agenda pakken. Het voordeel van de tweede optie is dat je de situatie bepaalt aan de hand van iets wat je echt hebt uitgevoerd. Door ervaring worden we nou eenmaal beter en leren we mensen kennen die ons kunnen helpen. Aan de andere kant is dit weer korte termijn plannen. Beetje moeilijk dus? De bottomline in beide gevallen is eigenlijk dat plannen ten uitvoer gebracht moeten worden. Alleen op die manier merk je wat er mogelijk is en zal je voor jezelf een manier vinden om de band als geheel beter op te laten vallen. Hmmm, beetje voor de hand liggende conclusie toch?