Een weekendje uitwaaien op Schiermonnikoog is nooit verkeerd. Al helemaal niet met een goed boek. Afgelopen weekend had ik Freakonomics, geschreven door Levit & Dubner mee. In het boek werd een heel boeiend onderzoek beschreven dat aantoont dat er meer in het leven is dan geld alleen. Naast dat mensen dingen doen omdat zij hier geld mee verdienen zijn er ook sociale en morele prikkels waarom mensen dingen doen of laten die soms veel beter werken dan financiele prikkels.

Levit en Dubner noemen als voorbeeld een kinderdagverblijf waar af en toe kinderen te laat opgehaald werden. Erg vervelend voor de medewerkers die langer moeten blijven. Om het aantal te laat opgehaalde kinderen terug te dringen besloot het kinderdagverblijf een sanctie op het te laat ophalen van een kind te zetten van 3 dollar. Wat was het effect? Averechts, er werden veel meer kinderen te laat opgehaald. Ouders die eerder om sociale of morele redenen hun kinderen probeerden op tijd op te halen(want je wilt de medewerkers niet boos hebben) maakten nu een financiele afweging. Die drie dollar kon er nog wel af. Toen het kinderdagverblijf besloot de boete vanwege het averechtse effect af te schaffen daalde het aantal te laat opgehaalde kinderen niet meer naar het oude niveau.

Conclusie, als een sociale of morele prikkel vervangen wordt door een financiele prikkel is dit niet zomaar weer terug te draaien. Mijns inziens is dit ook precies een van de redenen waarom het illegaal downloaden van muziek zo populair is geworden.

De muziekindustrie heeft al de naam dat het bij hen alleen om geld draait en daarnaast hebben zij in hun benadering van het illegaal downloaden alleen maar benadrukt dat dit een financieel probleem is en dit proberen af te straffen met boetes. Bovendien, als je zegt dat de muziekindustrie aan het doodgaan is omdat iedereen illegaal muziek donwload geef je nog eens een extra sociale prikkel aan mensen om dit te blijven of dit te gaan doen. Want iedereen doet het, toch?

Oftewel, Freakonomics is een meer dan lezenswaardig boek als je meer wilt weten over mensen en de keuzes die ze maken. Koop hem hier.